Unikalne i sprawdzone teksty

Pamięć i tożsamość – streszczenie skrótowe, interpretacja

„Pamięć i tożsamość” to ostatnia pozycja z bogatego dorobku literackiego Jana Pawła II. Książka została wydana niedługo przed śmiercią papieża, w lutym 2005 roku, jednak jej geneza jest dużo starsza. Praca została bowiem oparta na spisanych rozmowach, jakie w 1993 roku prowadzili z Janem Pawłem II dwaj wybitni uczeni – ksiądz profesor Józef Tischner i profesor Krzysztof Michalski. Same te nazwiska są wiele mówiące – każdy z nich był bowiem nie tylko osobą głębokiej duchowości, ale i wielkiego formatu intelektualnego.

Centralnym tematem książki jest niewątpliwie problem zła. U progu XXI stulecia rozmówcy wspominają wiek XX, wiek, który wszyscy zdążyli doskonale poznać (Karol Wojtyła urodził się w 1920 roku, Józef Tischner w 1930, zaś najmłodszy z nich Krzysztof Michalski – w 1948). Poprzednie sto lat naznaczone zostało niebywałymi zbrodniami, związanymi przede wszystkim (choć nie tylko) z systemami totalitarnymi – nazizmem i komunizmem. Nie należy jednak, zauważa Jan Paweł II, sprowadzać dziedzictwa epoki do rozlewu krwi:

Wiek XX był w jakimś sensie widownią narastania procesów dziejowych, a także procesów ideowych, które zmierzały w kierunku wielkiego „wybuchu” zła, ale także był widownią ich pokonywania. Czy zatem spojrzenie na Europę jedynie od strony zła, które pojawiło się w jej nowożytnych dziejach, jest spojrzeniem słusznym?

Wydarzenia historyczne, uważa papież, muszą być rozumiane przez pryzmat odwiecznych prawd filozoficznych i teologicznych. Zło nie jest bytem samym w sobie, powtarza za średniowiecznymi doktorami Kościoła:

Zło jest zawsze brakiem jakiegoś dobra, które w danym bycie powinno się znajdować, jest niedostatkiem. Nigdy nie jest jednak całkowitą nieobecnością dobra.

W dalszej części książki analizowane są źródła duchowego spustoszenia, jakie stało się podstawą powstania XX-wiecznych totalitaryzmów. Jan Paweł II zwraca uwagę na dwuznaczne, paradoksalne dziedzictwo filozofii racjonalnej, która postawiła człowieka w miejsce Boga, jednocześnie wiodąc do odebrania jednostce godności.

Kolejne fragmenty „Pamięci i tożsamości” to rozważania poświęcone patriotyzmowi. Kwestię narodu, dowodzi papież, można również interpretować za pomocą teologii. Dekalog nakłada na nas obowiązek szanowania ojca i matki, a ojczyzna jest swego rodzaju matką – stąd konieczność dbania o jej dobro. Jednak nie usprawiedliwia to nacjonalizmu i ksenofobii. Szczególnie mocno widać to na przykładzie Polski, która niejako w naturze swojej ma tolerancyjność – nietolerancja jest więc zaprzeczeniem narodowego dziedzictwa, jego szarganiem. Jak dowodzi papież: polskość to w gruncie rzeczy wielość i pluralizm, a nie ciasnota i zamknięcie. Wydaje się jednak, że ten „jagielloński” wymiar polskości, o którym wspomniałem, przestał być, niestety, w naszych czasach czymś oczywistym. Ojciec święty podkreśla choćby wielki wkład Żydów w polską kulturę.

Na końcu książki znajdują się bardziej osobiste wspomnienia. Papież opowiada między innymi o szczegółach zamachu na swoje życie z 1981 roku.

„Pamięć i tożsamość”, co warto podkreślić, jest dziełem przystępnym – co nie jest oczywiste, gdy rozmowę prowadzą trzej wybitni profesorowie (pamiętajmy, że Jan Paweł II też był profesorem). Ta książka stanowi zarówno testament intelektualny Papieża-Polaka, jak i doskonałe wprowadzenie w jego twórczość filozoficzną i teologiczną.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Prośba – interpretacja i analiza...

Wiersz Rafała Wojaczka „Prośba” należy do najwybitniejszych dokonań polskiej poezji erotycznej. Podmiotem lirycznym utworu jest kobieta która zwraca się...

Pan od przyrody – interpretacja...

„Pan od przyrody” Zbigniewa Herberta to wzruszający wiersz w którym poeta składa hołd swojemu dawnemu nauczycielowi. Profesor został ukazany jako wcielenie...

Ferdydurke - opracowanie problematyka...

Geneza W 1933 r. ukazał się debiutancki zbiór opowiadań Witolda Gombrowicza – „Pamiętnik z okresu dojrzewania”. Nie zaskarbił on autorowi uznania...

Nad wodą wielką i czystą –...

„Nad wodą wielką i czystą” to jeden z wierszy Adama Mickiewicza który zaliczany jest do tzw. liryków lozańskich. Utwory te powstałe w okresie 1839...

Podróże Guliwera - opracowanie

Pełny tytuł słynnej powieści Jonathana Swifta to „Podróże do wielu odległych narodów świata w czterech częściach przez Lemuela Gullivera początkowo...

Niech żyje bal – interpretacja...

„Niech żyje bal” to wiersz Agnieszki Osieckiej – jednak zapewne większość osób kojarzy go jako piosenkę brawurowo wykonywaną przez Marylę Rodowicz....

Bez – interpretacja i analiza

„Bez” Tadeusza Różewicza to wiersz z tomu „Płaskorzeźba” z 1991 roku. Utwór ten stanowi próbę określenia stosunku współczesnego...

Apollo i Dafne Gianlorenzo Bernini...

Rzeźba pod tytułem „Apollo i Dafne” to wykonane z marmuru odwzorowanie sceny znanej z mitologii autorstwa Gianlorenzo Berniniego. Rzeźba powstała w XVII wieku....

Fraszki Jana Kochanowskiego - opracowanie...

W 1584 roku ukazały się w Krakowie „Fraszki” Jana Kochanowskiego. Miało to miejsce niedługo przed jego śmiercią. W sumie poeta napisał kilkaset fraszek składających...