Unikalne i sprawdzone teksty

Sonet XIV, John Donne – interpretacja i analiza

Zmiażdż moje serce, Boże, jak zmurszałą ścianę to incipit „Sonetu XIV” Johna Donne’a w przekładzie Stainsława Barańczaka. Już pierwszy wers sugeruje, że treścią utworu jest niezwykle intymne błaganie skierowane w stronę Stwórcy.

Analiza

„Sonet XIV” jest utworem stychicznym, co oznacza, że nie cechuje się charakterystyczną dla gatunku budową, a zgodna pozostaje jedynie liczba wersów (14). Liczba zgłosek w każdej linijce jest równa – wynosi 13.

Dzieło angielskiego poety wpisuje się w nurt liryki zwrotu do adresata, a ze względu na temat: refleksyjno - filozoficznej. Prąd ten, charakterystyczny dla twórczości baroku, określany jest mianem metafizycznego.

Koncept liryku oparty jest na motywie batalii dobra i zła o duszę człowieka – podmiot liryczny pragnie oddać się w opiekę twórcy. Uwagę zwraca także zróżnicowana warstwa stylistyczna dzieła. Rozpoczyna się ono rozbudowaną apostrofą do Boga. Pojawiają się także epitety (zmurszała ściana), przerzutnie, antytezy (swoim jeńcem / Gdy mnie uczynisz, wolność dopiero posiędę oraz I tylko gdy mnie weźmiesz gwałtem, czysty będę), porównanie (Zmiażdż moje serce, Boże, jak zmurszałą ścianę) oraz metafory (miasto zdobyte, miasto pokonane)

Układ rymów w sonecie jest niejednorodny. Początkowo pojawiają się okalające (abba), następnie przeplatane (cdcd), a ostatni dwuwiersz rymuje się parzyście (dd).

Interpretacja

Rozpoczynająca utwór prośba może wydawać się nietypowa. Jednak w ten sposób podmiot liryczny zwraca się do Boga, by zaznaczył swą obecność w jego życiu, okazując przy tym swą olbrzymią moc. Dotychczas przecież jedynie potajemnie muskał go swym blaskiem, a tym, czego potrzebuje ja liryczne, jest potężna interwencja. Niech mnie Twoja moc złamie i zemnie, / Spali, odnowi; zwal mnie z nóg – dopiero wstanę – fragment ten wyraźnie podkreśla intencje nadawcy komunikatu. Jego prośba nie jest umotywowana brakiem przekonania lub wiary w istnienie Boga, on pragnie powstać, mając wsparcie Stwórcy.

Następny wers wprowadza metaforę miasto zdobyte. Określa ona podmiot liryczny, który w sytuacji odwiecznej wojny znalazł się w posiadaniu wrogich sił. Rozum – namiestnik Boga – okazał się niewystarczającą obroną przed zakusami zła. Ja mówiące wyznaje: Tak, kocham Cię, chcę Twojej miłości, lecz jeszcze / Ciągle Twój nieprzyjaciel jest mym oblubieńcem. Te dramatyczne słowa podkreślają rozdarcie podmiotu lirycznego, rozdarcie zupełnie niezależne od jego woli. Chociaż pragnie zmierzać w stronę Boga, jest przecież miastem zdobytym, którego obrona zawiodła. Dlatego prosi Stwórcę, by rozwiązał krępujące go sznury.

Ostatnie błaganie ja mówiącego wyraża pragnienie stania się jeńcem Boga (weź mnie w siebie, uwięź). Paradoksalnie, to właśnie w tym akcie widzi możliwość odzyskania wolności (swoim jeńcem / Gdy mnie uczynisz, wolność dopiero posiędę). Podkreśla także, znowu przy użyciu antytezy, iż jedynie zdecydowane działanie Stwórcy może dać mu czystość (I tylko gdy mnie weźmiesz gwałtem, czysty będę).

Wizja świata doczesnego, jaka wyłania się z sonetu Donne’a, ukazuje przestrzeń tę jako niedoskonałą, naznaczoną tymczasowością oraz więżącą człowieka w grzechu. Rozum okazuje się zbyt słabym narzędziem, by ocalić przed złymi wyborami, a wpisane w obraz świata pokusy uniemożliwiają dążenie do Boga. Dlatego podmiot liryczny oddaje się w niewolę, odmawiając sobie prawa wyboru (związanego z wolną wolą), będąc przekonanym, iż dzięki temu odrodzi się w blasku majestatu Stwórcy i zazna prawdziwej wolności.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Podłogo błogosław – interpretacja...

„Podłogo błogosław” to wiersz Mirona Białoszewskiego pochodzący z 1957 roku. Już tytuł sugeruje że mamy do czynienia z typowym dla poety łączeniem sacrum...

Mit o Prometeuszu - opracowanie...

Interpretacja Mit o Prometeuszu jest jednym z tych mitów które wyjaśniają funkcjonowanie świata. Jest to przede wszystkim mit antropogeniczny. Opowieść wyjaśnia...

Mit o czterech wiekach ludzkości...

Streszczenie Pierwszym z wieków ludzkości był wiek złoty. Przypadał on na czas panowania Kronosa. Był to okres niezwykle dobry dla ludzi. Mieli oni czas na uczty...

Odyseja Homer – streszczenie i...

Streszczenie Pieśń I. Zgromadzenie bogów. Rady Ateny dla Telemacha. Odyseusz jest więziony przez nimfę Kalipso. Pragnęła ona aby więzień został jej mężem i...

Przypadki Robinsona Crusoe - opracowanie...

Najsłynniejsze dzieło Daniela Defoe ukazało się w 1719 roku – jego popularność okazała się tak duża że jeszcze w tym samym roku doczekało się czterech dodruków...

Plastusiowy pamiętnik – opracowanie...

„Plastusiowy pamiętnik” to jedna z tych książeczek które zna każde polskie dziecko! Od lat bowiem jest on lekturą w pierwszej klasie szkoły podstawowej....

Modlitwa do Bogarodzicy – interpretacja...

„Modlitwa do Bogarodzicy” to wiersz Krzysztofa Kamila Baczyńskiego pochodzący z marca 1943 roku. Poeta odwołuje się w niej do postaci Matki Boskiej by snuć rozważania...

Żywot człowieka poczciwego - opracowanie...

W 1568 roku Mikołaj Rej opublikował tzw. „Zwierciadło” utwór łączący fragmenty wierszowane i prozę. Prozą właśnie spisana została jego część...

Wypełnić czytelnym pismem –...

„Wypełnić czytelnym pismem” to wiersz Stanisława Barańczaka. Już sam tytuł sugeruje że autor odnosi się w utworze do języka biurokracji – forma tekstu...