Pieśń Legionów Polskich we Włoszech - interpretacja i analiza

„Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”, znana także jako „Mazurek Dąbrowskiego”, została napisana w lipcu 1797 roku, na terenie Włoch. Autorem słów był Józef Wybicki, zaś autora melodii nie udało się ustalić – być może mamy do czynienia z melodią ludową. Utwór szybko zyskał popularność wśród Polaków, nie tylko tych, którzy walczyli po stronie Napoleona we Włoszech, ale również ich rodaków, żyjących pod zaborami. Już po odzyskaniu niepodległości, w 1927 roku, został uznany za oficjalny hymn Polski.

Co interesujące, Mazurek oddziaływał również na hymny innych państw – na podstawie jego melodii stworzono pieśń „Hej, Słowianie” (Hymn wszechsłowiański), która stała się hymnem Jugosławii, a po jej rozpadzie (na krótko) Serbii i Czarnogóry. Z kolei słowa pieśni Wybickiego zainspirowały autorów hymnu Ukrainy, który rozpoczyna się, podobnie, jak hymn Polski:

Nie umarła jeszcze Ukraina ani chwała, ani wolność,
Jeszcze do nas, bracia Ukraińcy, uśmiechnie się los.

Początkowe słowa „Mazurka Dąbrowskiego” (obecnie obowiązująca wersja różni się nieco z powodu dostosowania gramatyki do dzisiaj obowiązujących zasad) znane są każdemu Polakowi:

Jeszcze Polska nie umarła,
kiedy my żyjemy.
Co nam obca moc wydarła,
szablą odbijemy

Nie zwracamy uwagi na ich niezwykłość – by ją pojąć, trzeba poznać realia intelektualne epoki, w której zostały napisane. Otóż w XVIII-wieku nie znano dzisiejszego pojęcia narodu, jako czegoś niezależnego od państwa. Członkami narodu polskiego byli więc obywatele Polski – kiedy dokonano rozbiorów i Rzeczpospolita zniknęła z map, wielu ludzi czuło się zwolnionych z obowiązków wobec Ojczyzny. Skoro Polska nie istniała już, nie istnieli też Polacy – rozumowano.
Wybicki zaprzecza temu – twierdzi, że Polacy istnieją mimo upadku państwa. Co więcej, dopóki oni istnieją, jest szansa na odrodzenie Rzeczypospolitej. Szczególnie kiedy dał nam przykład Bonaparte/Jak zwyciężać mamy. Oczywiście sam wzór w postaci Napoleona nie wystarczy – konieczna jest jeszcze zgoda narodowa i poświęcenie, symbolizowane przez postać hetmana Czarnieckiego. Natchnienie można czerpać również z postaci Kościuszki – gdy się weźmie pod uwagę to wszystko, to nie ma co wątpić, że Bóg zwróci odebraną Ojczyznę.

„Mazurek Dąbrowskiego” jest z pewnością utworem wyjątkowym w historii Polski. Bodaj żadnej innej pieśni Polacy nie przypisywali takiego znaczenia sentymentalnego, jeszcze zanim został hymnem ich państwa.

Forma utworu (kilka informacji):
- układ rymów naprzemienny (abab), za wyjątkiem drugiej strofy (tam rymy parzyste aabb)
- 6 strof po 4 wersy, strofy poprzedzielane czterowersowym refrenem