„Inny świat” jako utwór o sile i słabości człowieka | wypracowanie

„Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to poruszająca powieść o życiu w sowieckich łagrach, napisana na podstawie wspomnień pisarza z okresu II wojny światowej. Książka ta stanowi dzieło wyjątkowe, daje bowiem świadectwo zbrodniczych działań ZSRR, a jednocześnie pokazuje, że w skrajnych okolicznościach najpełniej ujawnia się słabość, ale też siła człowieka.

Podstawowa teza pisarza, znajdująca odzwierciedlenie w powtarzanych przez niego słowach, sprowadza się do twierdzenia, że „człowiek jest ludzki w ludzkich warunkach”. Sowiecki obóz stanowi zaś kwintesencję wszystkiego, co nieludzkie. Więźniowie żyją tu w okropnych warunkach, panuje nieustanne zimno, głód i przemoc, a ponadto skazańcy są zmuszeni do wykonywania katorżniczej pracy w syberyjskich lasach. W takich warunkach człowiek, aby przetrwać, eliminuje wszystkie ludzkie odruchy. Staje się obojętny na krzywdę współtowarzyszy, robi wszystko, by zdobyć pożywienie, a nawet sam dopuszcza się przemocy.

Łagier działa szczególnie niszcząco na kobiety, które są zmuszone oddawać się dosłownie za kawałek chleba. Tak dzieje się na przykład z młodą Polką, która przybywa do obozu jako dumna córka generała i początkowo stara się zachować godność, jednak głód i ciężka praca wkrótce łamią jej opór i sprawiają, że dziewczyna zaczyna się prostytuować.

Wielu zesłańców, aby zyskać choć minimalną poprawę warunków życia, decyduje się donosić na innych. Tak jest na przykład w wypadku jednego z przyjaciół Gustawa, Machapetiana, który zdradza nawet Gustawa. Inni więźniowie, jak profesor Borys Lazarowicz, dostają obsesji na punkcie jedzenia i nieustannie żebrzą o chleb. Przejawem ludzkiej słabości są również akty samookaleczeń, dzięki którym zesłańcy choć na chwilę mogą uniknąć ciężkiej pracy. Przykładem może być Kostylew – podpala sobie rękę, a w końcu oblewa się wrzątkiem i umiera z powodu poparzeń. Z kolei Natalia Lwowna, nie mogąc wytrzymać psychicznego cierpienia w obozie, próbuje popełnić samobójstwo.

Nawet jednak w tak strasznych warunkach niektórzy ludzie potrafią zachować godność i siłę. Postawę taką prezentuje na przykład główny bohater, który wraz z niewielką grupą Polaków decyduje się na iście szalony akt podjęcia morderczej głodówki w proteście przeciwko nieprzestrzeganiu przez Sowietów postanowień układu Sikorski-Majski. Odmowa przyjmowania pożywienia w obozie, gdzie głód nieustannie towarzyszy więźniom, jest czynem heroicznym. Wielką siłę prezentuje również Pamfiłow, który z miłości do syna Saszy potrafi wykrzesać z siebie najgłębsze pokłady motywacji i przekraczać wyznaczone normy pracy. Czyni to, by zasłużyć na pozwolenie widzenia z synem.